Hợp đồng Gafta: các mẫu 48, 49, 64, 78 và 78UA

Gafta (Grain and Feed Trade Association – Hiệp hội Thương mại Ngũ cốc và Thức ăn chăn nuôi) là tổ chức ngành có trụ sở tại London, đại diện cho thương mại quốc tế về ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi và đậu đỗ. Lịch sử của hiệp hội bắt nguồn từ London Corn Trade Association thành lập năm 1878, và hiện nay có hơn 1.900 thành viên tại khoảng 100 quốc gia. Các mẫu hợp đồng tiêu chuẩn của Gafta đặt ra quy tắc cho phần lớn các giao dịch ngũ cốc xuyên biên giới: Gafta ước tính 80% thương mại ngũ cốc thế giới được giao dịch theo hợp đồng của hiệp hội.

Mẫu hợp đồng tiêu chuẩn giúp các bên không phải đàm phán từng điều khoản. Các bên điền hàng hóa, số lượng, giá, thời hạn và cảng, còn mẫu hợp đồng quy định phần còn lại: cách xác định chất lượng và trọng lượng, xử lý ra sao khi việc giao hàng bị ngăn cản, cách tính bồi thường khi vi phạm hợp đồng và nơi giải quyết tranh chấp. Gafta định kỳ sửa đổi các mẫu; trang này mô tả các phiên bản có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.

Các mẫu hợp đồng Gafta được sử dụng nhiều nhất trong thương mại ngũ cốc khu vực Biển Đen và Trung Âu
MẫuVận chuyểnĐiều kiện giao hàngChất lượng cuối cùngTrọng lượng cuối cùng
Gafta 48

Hàng hóa từ Trung và Đông Âu, hàng rời, tale quale

Đường biểnCIF, CIF free out, C&F, C&F free outTại nơi xếp hàng (tale quale)Mặc định tại nơi dỡ hàng; tại nơi xếp hàng nếu có thỏa thuận
Gafta 49

Hàng hóa từ Trung và Đông Âu, hàng rời hoặc đóng bao, FOB

Đường biểnFOBTại nơi xếp hàng (chứng thư hoặc mẫu niêm phong)Tại nơi xếp hàng
Gafta 64

Hợp đồng chung cho ngũ cốc rời, FOB

Đường biểnFOBTại nơi xếp hàng (chứng thư hoặc mẫu niêm phong)Tại nơi xếp hàng
Gafta 78

Hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt

Đường sắtFCA, CPT, DAF, DDU, DDPQuy cách đã nêu hoặc mẫu niêm phong tại nơi xếp hàngTại nơi xếp hàng với DAF và CPT, tại nơi dỡ hàng với DDU và DDP
Gafta 78UA

Hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt và/hoặc đường bộ

Đường sắt và/hoặc đường bộFCA, CPT, DAP, DAT, DDPTại nơi gửi hàng (FCA, CPT) hoặc nơi đến (DAP, DAT, DDP)Tại cùng địa điểm với chất lượng

Gafta 48 — Hàng hóa từ Trung và Đông Âu, hàng rời, tale quale

Hợp đồng số 48 áp dụng cho các lô hàng đường biển từ Trung và Đông Âu dưới dạng hàng rời, lô lẻ hoặc nguyên chuyến theo điều kiện tiền hàng và cước phí. Theo CIF, người bán còn mua bảo hiểm cho hàng hóa theo Điều kiện Bảo hiểm Gafta số 72; theo C&F (CFR trong thuật ngữ Incoterms), người mua tự mua bảo hiểm. Ở các biến thể free out, chi phí dỡ hàng do người mua chịu.

Mẫu này theo nguyên tắc tale quale: chứng thư giám định cấp tại nơi xếp hàng là cuối cùng về chất lượng, nên người mua nhận hàng đúng như khi đã xếp. Trọng lượng được xác định tại nơi dỡ hàng, trừ khi các bên thỏa thuận chứng thư trọng lượng tại nơi xếp hàng là cuối cùng. Mẫu cũng có các điều khoản về gia hạn giao hàng, chỉ định tàu, thanh toán theo chứng từ vận tải, thời gian làm hàng và phạt lưu tàu tại cảng dỡ, ngăn cản giao hàng, vi phạm hợp đồng và mất khả năng thanh toán.

Mẫu hợp đồng CIF (Gafta 48)

Gafta 49 — Hàng hóa từ Trung và Đông Âu, hàng rời hoặc đóng bao, FOB

Hợp đồng số 49 là phiên bản FOB tương ứng với số 48 cho cùng khu vực, áp dụng cho hàng rời hoặc đóng bao. Người mua thuê tàu, chỉ định tàu kèm thông báo trước và mua bảo hiểm cho hàng hóa; người bán giao hàng lên tàu tại cảng quy định.

Chất lượng được xác định tại nơi xếp hàng, dựa trên chứng thư giám định chính thức hoặc theo thông lệ, hoặc theo mẫu niêm phong, và trọng lượng là cuối cùng tại nơi xếp hàng theo chứng thư của giám định viên được Gafta phê duyệt. Tàu xếp hàng theo tập quán của cảng; mẫu này không có điều khoản về thời gian làm hàng hay phạt lưu tàu, nên bên nào cần thì tự bổ sung.

Mẫu hợp đồng FOB (Gafta 49)

Gafta 64 — Hợp đồng chung cho ngũ cốc rời, FOB

Hợp đồng số 64 là mẫu FOB chung của Gafta cho ngũ cốc rời, không gắn với một xuất xứ cụ thể. Cơ chế của mẫu này gần giống số 49: người mua chỉ định tàu và mua bảo hiểm, chất lượng và trọng lượng là cuối cùng tại nơi xếp hàng, và việc xếp hàng theo tập quán của cảng.

Những khác biệt có ý nghĩa thực tế. Theo số 64, người bán làm thủ tục thông quan xuất khẩu và nộp thuế xuất khẩu, tàu phải đáp ứng tiêu chuẩn phân cấp, và chỉ người bán mới được viện dẫn điều khoản ngăn cản giao hàng, trong đó băng giá được liệt kê là một sự kiện. Theo số 49, bên nào cũng có thể viện dẫn điều khoản này.

Gafta 78 — Hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt

Hợp đồng số 78 dành cho ngũ cốc rời trong toa xe lửa, định giá theo hình thức nhận hàng tại hoặc giao hàng đến một địa điểm quy định. Hợp đồng tự định nghĩa các điều kiện giao hàng ngay trong nội dung, bao gồm DAF và DDU, là những điều kiện mà Incoterms hiện hành không còn sử dụng. Mỗi toa hàng được coi là một hợp đồng riêng biệt.

Thanh toán bằng tiền mặt thuần theo hóa đơn và giấy gửi hàng đường sắt. Chênh lệch về chất lượng không cho phép người mua từ chối hàng, trừ khi có phán quyết trọng tài. Nếu người mua không đưa ra chỉ dẫn gửi hàng đúng hạn, người mua bị coi là bên vi phạm hợp đồng.

Gafta 78UA — Hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt và/hoặc đường bộ

Hợp đồng số 78UA áp dụng cho ngũ cốc rời vận chuyển bằng xe tải, toa xe lửa hoặc cả hai. Tại Ukraina, mẫu này được dùng rộng rãi cho việc giao hàng từ trang trại và kho silo đến cảng và cửa khẩu biên giới. Rủi ro chuyển giao tại nơi gửi hàng với FCA và CPT, và tại nơi đến với DAP, DAT và DDP; chất lượng, trọng lượng và lấy mẫu cũng theo cách phân chia đó.

So với số 78, giá tính theo tấn trọng lượng tịnh thay vì trọng lượng cả bì, việc giao hàng được kỳ vọng phân bổ tương đối đều trong suốt kỳ giao hàng, và người mua lỡ hạn đưa ra chỉ dẫn gửi hàng không tự động trở thành bên vi phạm: người bán có thể tuyên bố vi phạm.

Mẫu hợp đồng DAP (Gafta 78UA)

Điểm chung của mọi mẫu hợp đồng Gafta

Hợp đồng chịu sự điều chỉnh của pháp luật Anh, và tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài Gafta tại London. Phải có phán quyết trọng tài trước khi khởi kiện ra tòa về nội dung vụ việc, tuy nhiên một bên có thể yêu cầu biện pháp bảo đảm cho khiếu nại của mình tại bất kỳ quốc gia nào.

Các mẫu dẫn chiếu đến các quy tắc kỹ thuật của Gafta: Quy tắc Cân số 123, Quy tắc Lấy mẫu số 124, danh mục Phương pháp Phân tích số 130 và, khi có thỏa thuận xông trùng, Quy tắc Xông trùng số 132. Việc lấy mẫu và giám sát do các giám định viên trong danh sách được Gafta phê duyệt thực hiện, còn phân tích do các nhà phân tích được phê duyệt đảm nhận.

Vi phạm hợp đồng được giải quyết bằng phép thử thị trường: bên không vi phạm có thể mua hoặc bán thay thế với chi phí do bên vi phạm chịu, và tiền bồi thường là chênh lệch giữa giá hợp đồng và giá thay thế đó hoặc giá trị thị trường vào ngày vi phạm, cộng các chi phí trực tiếp đã được chứng minh. Mọi mẫu cũng có điều khoản ngăn cản (bất khả kháng), thông báo và mất khả năng thanh toán, còn các mẫu đường biển bổ sung điều khoản vòng tròn (circle clause) cho chuỗi bán lại.

Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế (CISG) và Incoterms không được áp dụng, trừ khi các bên ghi rõ vào hợp đồng. Các điều kiện giao hàng như FOB hay CIF mang ý nghĩa do mẫu hợp đồng Gafta quy định.

Trọng tài Gafta: quy tắc 125 và 126

Quy tắc Trọng tài số 125 quy định hai cấp. Ở cấp thứ nhất, tranh chấp do hội đồng gồm ba Trọng tài viên Đủ điều kiện của Gafta, hoặc một trọng tài viên duy nhất nếu hai bên đồng ý, phán quyết. Trong vòng 30 ngày kể từ ngày ra phán quyết, bên nào cũng có thể kháng cáo lên Hội đồng Phúc thẩm gồm ba thành viên, hoặc năm thành viên nếu cấp thứ nhất là hội đồng ba người. Phúc thẩm là xét xử lại từ đầu và có thể xem xét chứng cứ mới.

Quy tắc Rút gọn số 126 cung cấp con đường nhanh hơn với một trọng tài viên duy nhất và thủ tục bằng văn bản ngắn gọn. Phán quyết là chung thẩm: không được kháng cáo lên Gafta hay tòa án. Quy tắc này chỉ áp dụng khi hợp đồng có ghi rõ.

Theo Gafta, các phán quyết của hiệp hội có thể được thi hành tại 156 quốc gia theo Công ước New York.

Thời hạn khởi kiện trọng tài

Theo Quy tắc số 125 phiên bản tháng 7 năm 2026, khiếu nại phải được đưa ra trong vòng một năm:

  • CIF, C&F và các điều kiện tương tự: kể từ khi kết thúc kỳ giao hàng hoặc kể từ khi hoàn tất dỡ hàng tại cảng đến, tùy thời điểm nào muộn hơn;
  • FOB: kể từ ngày của vận đơn cuối cùng hoặc khi kết thúc thời hạn trình tàu, tùy thời điểm nào sớm hơn;
  • các điều kiện khác, bao gồm đường sắt và đường bộ: kể từ ngày cuối cùng của kỳ giao hàng, nhận hàng hoặc hàng đến.

Các phiên bản trước có thời hạn ngắn hơn nhiều đối với tranh chấp chất lượng được giải quyết dựa trên mẫu: 21 ngày sau khi xếp hoặc dỡ hàng. Hợp đồng áp dụng phiên bản có hiệu lực vào ngày ký kết, vì vậy hãy kiểm tra hợp đồng của bạn sử dụng phiên bản nào.

Mẫu nào phù hợp với giao dịch của bạn

  • Bạn bán ngũ cốc giao lên tàu và người mua lo cước vận chuyển: số 49 cho hàng từ Trung và Đông Âu, hoặc số 64 làm mẫu FOB chung.
  • Bạn bán đã bao gồm cước đến cảng đích: số 48, theo CIF nếu bạn đồng thời mua bảo hiểm hàng hóa, hoặc C&F nếu người mua mua bảo hiểm.
  • Bạn giao bằng xe tải hoặc đường sắt đến cảng, kho silo hoặc biên giới: số 78UA, hoặc số 78 nếu chỉ dùng đường sắt.

Hợp đồng Gafta trên INBULK

INBULK là thành viên môi giới (broker) của Gafta. Các hợp đồng tiêu chuẩn của nền tảng được xây dựng trên các mẫu Gafta: FOB theo số 49, CIF theo số 48 và DAP theo số 78UA. Khi đơn hàng được chấp nhận, nền tảng điền hợp đồng từ dữ liệu đơn hàng và hồ sơ công ty, và các bên ký hợp đồng bằng chữ ký điện tử.

Câu hỏi thường gặp

Gafta 48 và Gafta 49 khác nhau như thế nào?

Cả hai đều áp dụng cho hàng hóa từ Trung và Đông Âu. Số 48 là mẫu CIF và C&F: người bán thuê cước vận chuyển đến cảng đích và, theo CIF, mua bảo hiểm cho hàng hóa. Số 49 là mẫu FOB: người mua đưa tàu đến và mua bảo hiểm, còn người bán xếp hàng lên tàu.

Gafta 78UA là gì?

Đây là hợp đồng của Gafta cho ngũ cốc giao bằng đường sắt và/hoặc đường bộ, theo điều kiện FCA, CPT, DAP, DAT hoặc DDP. Tại Ukraina, mẫu này thường được dùng cho việc giao hàng từ trang trại và kho silo đến cảng và cửa khẩu biên giới. Chất lượng và trọng lượng là cuối cùng tại nơi chuyển giao rủi ro: tại nơi gửi hàng với FCA và CPT, tại nơi đến với các điều kiện còn lại.

Incoterms có áp dụng cho hợp đồng Gafta không?

Không, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Các mẫu Gafta loại trừ Incoterms và tự định nghĩa FOB, CIF, FCA cùng các điều kiện khác. Tên gọi trùng với Incoterms, nhưng nghĩa vụ của các bên phát sinh từ mẫu hợp đồng Gafta.

Tôi có bao lâu để khởi kiện trọng tài Gafta?

Theo Quy tắc số 125 phiên bản tháng 7 năm 2026 là một năm, tính từ một mốc tùy thuộc vào điều kiện giao hàng, chẳng hạn khi kết thúc kỳ giao hàng hoặc ngày vận đơn cuối cùng. Các hợp đồng ký theo phiên bản trước có thể có thời hạn ngắn hơn nhiều đối với khiếu nại về chất lượng.

Tôi có thể kháng cáo phán quyết trọng tài Gafta không?

Theo Quy tắc số 125 thì có: trong vòng 30 ngày lên Hội đồng Phúc thẩm của Gafta, cơ quan sẽ xét xử lại vụ việc. Theo Quy tắc Rút gọn số 126 thì không được kháng cáo.

Tôi có thể tìm văn bản hợp đồng Gafta ở đâu?

Gafta công bố các hợp đồng và quy tắc của mình trên gafta.com. Các văn bản này được bảo hộ bản quyền, vì vậy trang này chỉ giải thích nội dung. Các mẫu hợp đồng của INBULK xây dựng trên mẫu Gafta được công khai trên help.inbulk.com.

Nguồn: hợp đồng Gafta số 48, 49, 64, 78 và 78UA cùng Quy tắc số 125 và 126, phiên bản có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, công bố trên gafta.com. Trang này là bản tóm tắt để tham khảo, không phải tư vấn pháp lý và không phải văn bản hợp đồng.