Συμβόλαια Gafta: έντυπα 48, 49, 64, 78 και 78UA

Η Gafta (Grain and Feed Trade Association) είναι ο κλαδικός φορέας του διεθνούς εμπορίου σιτηρών, ζωοτροφών και οσπρίων, με έδρα το Λονδίνο. Η ιστορία της ανάγεται στη London Corn Trade Association του 1878 και σήμερα αριθμεί περισσότερα από 1.900 μέλη σε περίπου 100 χώρες. Τα τυποποιημένα συμβατικά της έντυπα θέτουν τους κανόνες πάνω στους οποίους συντάσσονται οι περισσότερες διασυνοριακές συναλλαγές σιτηρών: η Gafta εκτιμά ότι το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σιτηρών διακινείται με τα συμβόλαιά της.

Ένα τυποποιημένο έντυπο απαλλάσσει τα μέρη από τη διαπραγμάτευση κάθε όρου. Συμπληρώνουν το εμπόρευμα, την ποσότητα, την τιμή, την περίοδο και τους λιμένες, και το έντυπο ρυθμίζει τα υπόλοιπα: πώς οριστικοποιούνται η ποιότητα και το βάρος, τι συμβαίνει αν η φόρτωση παρεμποδιστεί, πώς υπολογίζεται η αποζημίωση σε περίπτωση αθέτησης και πού επιλύονται οι διαφορές. Η Gafta αναθεωρεί τακτικά τα έντυπα· η σελίδα αυτή περιγράφει τις εκδόσεις που ισχύουν από 1 Ιουλίου 2026.

Τα συμβατικά έντυπα Gafta που χρησιμοποιούνται περισσότερο στο εμπόριο σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας και της Κεντρικής Ευρώπης
ΈντυποΜεταφοράΌροι παράδοσηςΟριστική ποιότηταΟριστικό βάρος
Gafta 48

Εμπορεύματα από Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, χύδην, tale quale

ΘαλάσσιαCIF, CIF free out, C&F, C&F free outΚατά τη φόρτωση (tale quale)Κατά την εκφόρτωση εξ ορισμού· κατά τη φόρτωση εφόσον συμφωνηθεί
Gafta 49

Εμπορεύματα από Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, χύδην ή σε σάκους, FOB

ΘαλάσσιαFOBΚατά τη φόρτωση (πιστοποιητικό ή σφραγισμένο δείγμα)Κατά τη φόρτωση
Gafta 64

Γενικό συμβόλαιο για σιτηρά χύδην, FOB

ΘαλάσσιαFOBΚατά τη φόρτωση (πιστοποιητικό ή σφραγισμένο δείγμα)Κατά τη φόρτωση
Gafta 78

Εμπορεύματα σιδηροδρομικώς

ΣιδηροδρομικήFCA, CPT, DAF, DDU, DDPΔηλωμένη προδιαγραφή ή σφραγισμένο δείγμα κατά τη φόρτωσηΚατά τη φόρτωση για DAF και CPT, κατά την εκφόρτωση για DDU και DDP
Gafta 78UA

Εμπορεύματα σιδηροδρομικώς και/ή οδικώς

Σιδηροδρομική και/ή οδικήFCA, CPT, DAP, DAT, DDPΣτον τόπο αποστολής (FCA, CPT) ή προορισμού (DAP, DAT, DDP)Στον ίδιο τόπο με την ποιότητα

Gafta 48 — Εμπορεύματα από Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, χύδην, tale quale

Το συμβόλαιο αρ. 48 καλύπτει θαλάσσιες αποστολές εμπορευμάτων από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη χύδην, σε παρτίδες ή πλήρη φορτία, με όρους κόστους και ναύλου. Με CIF ο πωλητής ασφαλίζει επιπλέον το φορτίο σύμφωνα με τους Ασφαλιστικούς Όρους Gafta αρ. 72· με C&F (CFR στην ορολογία των Incoterms) ασφαλίζει ο αγοραστής. Στις παραλλαγές free out τα έξοδα εκφόρτωσης βαρύνουν τον αγοραστή.

Το έντυπο είναι tale quale: το πιστοποιητικό επιθεώρησης που εκδίδεται κατά τη φόρτωση είναι οριστικό ως προς την ποιότητα, οπότε ο αγοραστής παραλαμβάνει το εμπόρευμα όπως φορτώθηκε. Το βάρος οριστικοποιείται κατά την εκφόρτωση, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν ότι οριστικό είναι το πιστοποιητικό βάρους φόρτωσης. Το έντυπο περιλαμβάνει επίσης όρους για παράταση της φόρτωσης, ορισμό του πλοίου, πληρωμή έναντι φορτωτικών εγγράφων, σταλίες και επισταλίες στον λιμένα εκφόρτωσης, παρεμπόδιση φόρτωσης, αθέτηση και αφερεγγυότητα.

Υπόδειγμα συμβολαίου CIF (Gafta 48)

Gafta 49 — Εμπορεύματα από Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, χύδην ή σε σάκους, FOB

Το συμβόλαιο αρ. 49 είναι το αντίστοιχο FOB του αρ. 48 για την ίδια περιοχή, για εμπορεύματα χύδην ή σε σάκους. Ο αγοραστής ναυλώνει το πλοίο, το ορίζει με προειδοποίηση και ασφαλίζει το φορτίο· ο πωλητής παραδίδει το εμπόρευμα επί του πλοίου στον καθορισμένο λιμένα.

Η ποιότητα οριστικοποιείται κατά τη φόρτωση, βάσει επίσημων ή συνήθων πιστοποιητικών επιθεώρησης ή σφραγισμένου δείγματος, και το βάρος είναι οριστικό κατά τη φόρτωση βάσει του πιστοποιητικού επιθεωρητή εγκεκριμένου από τη Gafta. Το πλοίο φορτώνει σύμφωνα με τα έθιμα του λιμένα· το έντυπο δεν έχει όρο σταλιών ή επισταλιών, οπότε τα μέρη που τον χρειάζονται τον προσθέτουν.

Υπόδειγμα συμβολαίου FOB (Gafta 49)

Gafta 64 — Γενικό συμβόλαιο για σιτηρά χύδην, FOB

Το συμβόλαιο αρ. 64 είναι το γενικό έντυπο FOB της Gafta για σιτηρά χύδην, χωρίς δέσμευση σε συγκεκριμένη προέλευση. Ο μηχανισμός του είναι κοντά στο αρ. 49: ο αγοραστής ορίζει το πλοίο και ασφαλίζει, η ποιότητα και το βάρος είναι οριστικά κατά τη φόρτωση και η φόρτωση ακολουθεί τα έθιμα του λιμένα.

Οι διαφορές έχουν πρακτική σημασία. Με το αρ. 64 ο πωλητής εκτελωνίζει το εμπόρευμα για εξαγωγή και καταβάλλει τους εξαγωγικούς δασμούς, το πλοίο πρέπει να πληροί πρότυπο κλάσης, και μόνο ο πωλητής μπορεί να επικαλεστεί τον όρο παρεμπόδισης, ο οποίος περιλαμβάνει τον πάγο στα γεγονότα του. Με το αρ. 49 μπορεί να τον επικαλεστεί οποιοδήποτε μέρος.

Gafta 78 — Εμπορεύματα σιδηροδρομικώς

Το συμβόλαιο αρ. 78 αφορά σιτηρά χύδην σε σιδηροδρομικά βαγόνια, με τιμή είτε παραλαβής από είτε παράδοσης σε καθορισμένο τόπο. Ορίζει τους δικούς του όρους παράδοσης μέσα στο συμβόλαιο, μεταξύ των οποίων DAF και DDU, που τα τρέχοντα Incoterms δεν χρησιμοποιούν πλέον. Κάθε φορτίο βαγονιού θεωρείται χωριστό συμβόλαιο.

Η πληρωμή γίνεται καθαρή τοις μετρητοίς έναντι τιμολογίου και σιδηροδρομικής φορτωτικής. Η διαφορά ποιότητας δεν δίνει στον αγοραστή δικαίωμα απόρριψης του εμπορεύματος παρά μόνο με διαιτητική απόφαση. Αν ο αγοραστής δεν δώσει εγκαίρως οδηγίες αποστολής, θεωρείται υπερήμερος.

Gafta 78UA — Εμπορεύματα σιδηροδρομικώς και/ή οδικώς

Το συμβόλαιο αρ. 78UA καλύπτει σιτηρά χύδην που μεταφέρονται με φορτηγά, σιδηροδρομικά βαγόνια ή και τα δύο. Στην Ουκρανία χρησιμοποιείται ευρέως για παραδόσεις από αγροκτήματα και σιλό προς λιμάνια και συνοριακές διαβάσεις. Ο κίνδυνος μεταβιβάζεται στον τόπο αποστολής με FCA και CPT και στον τόπο προορισμού με DAP, DAT και DDP, ενώ η ποιότητα, το βάρος και η δειγματοληψία ακολουθούν τον ίδιο διαχωρισμό.

Σε σύγκριση με το αρ. 78, η τιμή αφορά τόνο καθαρού και όχι μικτού βάρους, οι παραδόσεις αναμένεται να κατανέμονται περίπου ομοιόμορφα στην περίοδο, και ο αγοραστής που χάνει την προθεσμία για τις οδηγίες αποστολής δεν καθίσταται αυτομάτως υπερήμερος: ο πωλητής μπορεί να κηρύξει την αθέτηση.

Υπόδειγμα συμβολαίου DAP (Gafta 78UA)

Τι κοινό έχουν όλα τα έντυπα Gafta

Το συμβόλαιο διέπεται από το αγγλικό δίκαιο και οι διαφορές παραπέμπονται σε διαιτησία Gafta στο Λονδίνο. Η διαιτητική απόφαση πρέπει να προηγείται κάθε δικαστικής αγωγής επί της ουσίας, αν και ένα μέρος μπορεί να ζητήσει εξασφάλιση της απαίτησής του σε οποιαδήποτε χώρα.

Τα έντυπα ενσωματώνουν με παραπομπή τους τεχνικούς κανόνες της Gafta: Κανόνες Ζύγισης αρ. 123, Κανόνες Δειγματοληψίας αρ. 124, το μητρώο Μεθόδων Ανάλυσης αρ. 130 και, όπου έχει συμφωνηθεί υποκαπνισμός, Κανόνες Υποκαπνισμού αρ. 132. Η δειγματοληψία και η επίβλεψη γίνονται από επιθεωρητές του εγκεκριμένου μητρώου της Gafta και οι αναλύσεις από εγκεκριμένους αναλυτές.

Η αθέτηση ρυθμίζεται με δοκιμή αγοράς: το μη υπαίτιο μέρος μπορεί να αγοράσει ή να πωλήσει σε βάρος του υπερήμερου, και η αποζημίωση είναι η διαφορά μεταξύ της συμβατικής τιμής και αυτής της τιμής αθέτησης ή της αγοραίας αξίας κατά την ημερομηνία αθέτησης, πλέον των αποδεδειγμένων άμεσων εξόδων. Κάθε έντυπο περιλαμβάνει επίσης όρους παρεμπόδισης (ανωτέρα βία), ειδοποιήσεων και αφερεγγυότητας, ενώ τα θαλάσσια έντυπα προσθέτουν όρο κύκλου (circle clause) για αλυσίδες μεταπωλήσεων.

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τις Συμβάσεις Διεθνούς Πώλησης Εμπορευμάτων (CISG) και τα Incoterms δεν εφαρμόζονται, εκτός αν τα μέρη τα συμπεριλάβουν ρητά. Όροι παράδοσης όπως FOB ή CIF έχουν την έννοια που τους δίνει το έντυπο Gafta.

Διαιτησία Gafta: κανόνες 125 και 126

Οι Κανόνες Διαιτησίας αρ. 125 προβλέπουν δύο βαθμίδες. Σε πρώτο βαθμό τη διαφορά κρίνει δικαστήριο τριών Πιστοποιημένων Διαιτητών Gafta ή, αν συμφωνούν και τα δύο μέρη, μονομελής διαιτητής. Οποιοδήποτε μέρος μπορεί, εντός 30 ημερών από την απόφαση, να προσφύγει σε Συμβούλιο Εφέσεων τριών μελών ή πέντε, αν ο πρώτος βαθμός ήταν τριμελές δικαστήριο. Η έφεση είναι νέα εκδίκαση και μπορεί να λάβει υπόψη νέα αποδεικτικά στοιχεία.

Οι Ταχείς Κανόνες αρ. 126 προσφέρουν γρηγορότερη διαδικασία με μονομελή διαιτητή και σύντομη έγγραφη διαδικασία. Η απόφαση είναι οριστική: δεν υπάρχει έφεση ούτε στη Gafta ούτε στα δικαστήρια. Εφαρμόζονται μόνο όταν το συμβόλαιο τους ορίζει.

Σύμφωνα με τη Gafta, οι αποφάσεις της μπορούν να εκτελεστούν σε 156 χώρες βάσει της Σύμβασης της Νέας Υόρκης.

Προθεσμίες για την έναρξη διαιτησίας

Σύμφωνα με τους Κανόνες αρ. 125 στην έκδοση Ιουλίου 2026, η αξίωση πρέπει να υποβληθεί εντός ενός έτους:

  • CIF, C&F και παρόμοιοι όροι: από το τέλος της περιόδου φόρτωσης ή από την ολοκλήρωση της εκφόρτωσης στον λιμένα προορισμού, όποιο είναι μεταγενέστερο·
  • FOB: από την ημερομηνία της τελευταίας φορτωτικής ή το τέλος της περιόδου παρουσίασης του πλοίου, όποιο είναι προγενέστερο·
  • λοιποί όροι, συμπεριλαμβανομένης της σιδηροδρομικής και οδικής μεταφοράς: από την τελευταία ημέρα της περιόδου παράδοσης, παραλαβής ή άφιξης.

Οι προηγούμενες εκδόσεις είχαν πολύ συντομότερες προθεσμίες για διαφορές ποιότητας που κρίνονται βάσει δειγμάτων: 21 ημέρες μετά τη φόρτωση ή την εκφόρτωση. Σε ένα συμβόλαιο εφαρμόζεται η έκδοση που ίσχυε την ημέρα σύναψής του, οπότε ελέγξτε ποια έκδοση χρησιμοποιεί το συμβόλαιό σας.

Ποιο έντυπο ταιριάζει στη συναλλαγή σας

  • Πουλάτε σιτηρά επί του πλοίου και ο αγοραστής κανονίζει τη ναύλωση: αρ. 49 για εμπορεύματα από Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ή αρ. 64 ως γενικό έντυπο FOB.
  • Πουλάτε με τον ναύλο έως τον λιμένα προορισμού να περιλαμβάνεται: αρ. 48, ως CIF αν ασφαλίζετε και το φορτίο ή ως C&F αν ασφαλίζει ο αγοραστής.
  • Παραδίδετε με φορτηγό ή σιδηρόδρομο σε λιμάνι, σιλό ή σύνορα: αρ. 78UA ή αρ. 78 μόνο για σιδηροδρομική μεταφορά.

Συμβόλαια Gafta στο INBULK

Το INBULK είναι μέλος της Gafta ως μεσίτης (broker). Τα τυποποιημένα συμβόλαια της πλατφόρμας βασίζονται σε έντυπα Gafta: FOB στο αρ. 49, CIF στο αρ. 48 και DAP στο αρ. 78UA. Όταν μια εντολή γίνει αποδεκτή, η πλατφόρμα συμπληρώνει το συμβόλαιο από την εντολή και τα προφίλ των εταιρειών και τα μέρη το υπογράφουν ηλεκτρονικά.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Gafta 48 και Gafta 49;

Και τα δύο καλύπτουν εμπορεύματα από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το αρ. 48 είναι έντυπο CIF και C&F: ο πωλητής κλείνει τον ναύλο έως τον λιμένα προορισμού και, με CIF, ασφαλίζει το φορτίο. Το αρ. 49 είναι έντυπο FOB: ο αγοραστής φέρνει το πλοίο και ασφαλίζει, και ο πωλητής φορτώνει το εμπόρευμα επί του πλοίου.

Τι είναι το Gafta 78UA;

Είναι το συμβόλαιο της Gafta για σιτηρά που παραδίδονται σιδηροδρομικώς και/ή οδικώς, με όρους FCA, CPT, DAP, DAT ή DDP. Στην Ουκρανία χρησιμοποιείται συνήθως για παραδόσεις από αγροκτήματα και σιλό προς λιμάνια και συνοριακές διαβάσεις. Η ποιότητα και το βάρος είναι οριστικά εκεί όπου μεταβιβάζεται ο κίνδυνος: στην αποστολή για FCA και CPT, στον προορισμό για τους υπόλοιπους όρους.

Εφαρμόζονται τα Incoterms σε ένα συμβόλαιο Gafta;

Όχι, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετικά. Τα έντυπα Gafta αποκλείουν τα Incoterms και ορίζουν τα ίδια τους όρους FOB, CIF, FCA και τους υπόλοιπους. Οι ονομασίες συμπίπτουν με τα Incoterms, αλλά οι υποχρεώσεις προκύπτουν από το έντυπο Gafta.

Πόσο χρόνο έχω για να κινήσω διαιτησία Gafta;

Σύμφωνα με τους Κανόνες αρ. 125 στην έκδοση Ιουλίου 2026, ένα έτος, που υπολογίζεται από ένα σημείο το οποίο εξαρτάται από τους όρους παράδοσης, όπως το τέλος της περιόδου φόρτωσης ή η τελευταία φορτωτική. Συμβόλαια που συνάφθηκαν βάσει προηγούμενων εκδόσεων μπορεί να έχουν πολύ συντομότερες προθεσμίες για αξιώσεις ποιότητας.

Μπορώ να ασκήσω έφεση κατά διαιτητικής απόφασης Gafta;

Σύμφωνα με τους Κανόνες αρ. 125, ναι: εντός 30 ημερών στο Συμβούλιο Εφέσεων της Gafta, το οποίο εκδικάζει την υπόθεση εκ νέου. Σύμφωνα με τους Ταχείς Κανόνες αρ. 126 δεν υπάρχει έφεση.

Πού μπορώ να βρω το κείμενο ενός συμβολαίου Gafta;

Η Gafta δημοσιεύει τα συμβόλαια και τους κανόνες της στο gafta.com. Τα κείμενα προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, γι' αυτό η σελίδα αυτή μόνο τα επεξηγεί. Τα υποδείγματα του INBULK που βασίζονται σε έντυπα Gafta είναι δημόσια διαθέσιμα στο help.inbulk.com.

Πηγές: συμβόλαια Gafta αρ. 48, 49, 64, 78 και 78UA και Κανόνες αρ. 125 και 126, εκδόσεις σε ισχύ από 1 Ιουλίου 2026, δημοσιευμένες στο gafta.com. Η σελίδα αυτή είναι μια σύνοψη για προσανατολισμό, όχι νομική συμβουλή ούτε το κείμενο του συμβολαίου.